Slaap Zoet Blog baby dreumes

Hoeveel slaap is normaal voor een baby of dreumes?

N.a.v de blog over slaap bij peuters kreeg ik veelvuldig de vraag hoe dit zit bij baby’s en dreumesen. Daarom een uiteenzetting voor deze leeftijdsrange.

Niet alleen peuterslaap wordt overschat…

De slaapduur-overschatting geldt niet alleen voor peuters. Ook baby- en dreumesslaap wordt overschat.  De volgende studies laten dit zien:

Hoeveel slaap is normaal voor een baby of dreumes?

Quante et al., 2020

Zo toont een recente studie bij meer dan 300 baby’s van 6 maanden (Quante et al., 2020) aan dat er een verschil is in slaapduur die gerapporteerd wordt op basis van een vragenlijst versus een bijgehouden slaapdagboek versus actigrafie voor de duur van 7 dagen:

Slaap Zoet™scroll →
VragenlijstSlaapdagboekActigrafie
Totale slaapduur9 uur en 54 minuten (593.5 min)9 uur en 31 minuten (571.0)8 uur en 46 minuten (526.4 min)
Langste aaneengesloten nachtslaap6 uur en 42 minuten (402.2 min)6 uur en 43 minuten (403.4 min)7 uur en 40 minuten (460.4 min)
Totale dagslaap2 uur en 52 minuten (171.8 min)2 uur en 53 minuten (173.3 min)2 uur en 23 minuten (142.9 min min)
scroll →© Slaap Zoet™

De data geven aan dat bij gebruik van ouderrapportage de totale dag- en nachtslaapduur wordt overschat en de langste slaapperiode in de nacht wordt onderschat. Wat tevens een interessante bevinding was in deze studie was dat de verschillen groter waren bij de baby’s met een ‘extremere’ slaapduur: moeders hadden de neiging om de totale dag- en nachtslaapduur bij kort slapende baby’s te onderschatten en de slaap bij lang slapende baby’s te overschatten in vergelijking met actigrafie.

Dus, werd slaapduur overschat wanneer gemeten werd met ouderrapportage? → Het antwoord is: ja.

Cerrato et al., 2017

Bij 55 baby’s in de leeftijd van 1-12 maanden werd slaapduur gemeten via slaapdagboek versus actigrafie. Resultaten waren als volgt:

Slaap Zoet™
1-12 mnd (N=55)ActigrafieSlaapdagboek
Gemiddelde slaapduur10 uur en 25 minuten (625,18 min)12 uur en 4 minuten (724,33 min)
Aantal keer waken13,4318,65
© Slaap Zoet™

De gemiddelde slaaptijd verschilde dus 1 uur en 39 minuten wanneer met dagboek werd gemeten versus actigrafie.  Het gemiddelde aantal keer waken was bijna 5 keer meer bij actigrafie vergeleken met dagboek. Echter, het betrof een relatief kleine onderzoeksgroep.

Dus, werd slaapduur overschat wanneer gemeten werd met ouderrapportage? → Het antwoord is: ja.

Werd nachtwaken onderschat? → Het antwoord is: ja.

Del-Ponte et al., 2020

In een recente studie met een grotere onderzoeksgroep, namelijk 586 Braziliaanse kinderen van 3, 5, 12 en 24 maanden, werden variabelen gemeten met een vragenlijst (de BISQ) vergeleken met de metingen door middel van actigrafie (metingen van 5 dagen bij 3 en 5 maanden en 3 dagen bij 12 en 24 maanden). Resultaten waren als volgt:

Slaap Zoet™scroll →
N=586
Actigrafie Vragenlijst
3 maandenGem. duur nachtslaap 8:128:00
3 maannden
Totale slaapduur 11:2412:12
3 maanden
Aantal keer nachtwaken (min-max)3.3 (0-7)1.5 (0-8)
3 maanden
Gem. tijd wakker in de nacht 1:181:30
3 maanden
Gem. tijd wakker in de nacht 1:181:30
6 maandenGem. duur nachtslaap 9:069:00
6 maandenTotale slaapduur 11:4812:12
6 maandenAantal keer nachtwaken (min-max)2.4 (0-7)1.9 (0-8)
6 maandenGem. tijd wakker in de nacht 0:420:48
12 maandenGem. duur nachtslaap 8:008:30
12 maandenTotale slaapduur 10:1211:36
12 maandenAantal keer nachtwaken (min-max)2.6 (0-7)0.9 (0-6)
12 maandenGem. tijd wakker in de nacht 1:180:54
24 maandenGem. duur nachtslaap 8:127:48
24 maandenTotale slaapduur 10:1210:54
24 maandenAantal keer nachtwaken (min-max)2.1 (0-7)0.9 (0-6)
24 maandenGem. tijd wakker in de nacht1:000:54
scroll →© Slaap Zoet™

In dit onderzoek was er geen groot verschil tussen slaapduur wanneer gemeten met actigrafie versus vragenlijst. Wél was er een overschatting van het aantal keer nachtwaken én de gemiddelde tijd dat een kind wakker was in de nacht wanneer gebruik werd gemaakt van vragenlijst versus actigrafie.

Variabelen die volgens de vragenlijst (BISQ) een slechte slaapkwaliteit indiceren zijn:

  1. meer dan 3x nachtwaken
  2. nachtelijke wakkerheid langer dan 1 uur
  3. minder dan 9 uur totale slaapduur per etmaal.

In het onderzoek werd bekeken hoe vaak deze indicatoren voorkwamen op de verschillende leeftijden met beide meetinstrumenten.

Van de drie indicatoren was nachtelijke wakkerheid langer dan 1uur hetgeen wat bij beide meetmethoden het meest voorkwam op alle leeftijden. 

Meer dan 3 keer nachtwaken was op de leeftijd van 3 en 12 maanden ongeveer 6 keer lager wanneer gemeten werd met vragenlijst versus actigrafie. Op de leeftijd van 6 en 24 maanden was dit 2 keer lager wanneer met vragenlijst gemeten werd versus actigrafie.

⇒ Kortom, ouders/verzorgers rapporteerden minder vaak dat hun kind meer dan 3 keer wakker was ’s nachts dan werd gemeten met actigrafie.

Totale slaapduur minder dan 9 uur werd vaker gemeten met de actigrafie meting vergeleken met de vragenlijstmetingen op alle leeftijden.

⇒ Kortom, ouders/verzorgers rapporteerden een hogere slaapduur dan dat met actigrafie werd gemeten.

Dus, werd slaapduur overschat wanneer gemeten werd met ouderrapportage? → Het antwoord is: ja.

Werd nachtwaken onderschat? → Het antwoord is: ja.

Hechting in de mix

Over het algemeen wordt verondersteld dat de beleving van de ouder/verzorger over de slaap van hun kind, in plaats van de werkelijke slaapkwaliteit verschilt per hechtings-type. Baby’s met zogenaamde onveilig-afwerend gehechte gedragingen (die de ouder/verzorger meer signaleren bij stress) worden ervaren als slechtere slapers dan veilig gehechte baby’s of baby’s met een vermijdende hechtingsstijl, terwijl ze objectief niet anders slapen (Simard et al., 2013). Dit komt overeen met de hypothesen in de literatuur (Gaylor et al., 2001; Keener et al.,1988) dat :

  • ouderraportage accurater is bij signalerende baby’s versus niet-signalerende baby’s.
  • ouderrapportage slaapproblemen over-identificeert bij signalerende baby’s versus niet-signalerende baby’s.

Conclusie

Ouders/verzorgers overschatten de slaapduur van hun kind en onderschatten het aantal keer nachtwaken. 

Hoe zij de slaap van hun kind rapporteren lijkt samen te hangen met welke verwachtingen de ouder/verzorger heeft van kinderslaap en hoe bewust hij/zij is van het slaapgedrag van hun kind.

Zo kan slaapduur worden overschat omdat de ouder/verzorger bepaalde maatschappelijke verwachtingen overneemt en op basis van die verwachtingen een schatting maakt van de slaapduur van hun kind.

Het aantal keer nachtwaken wordt mogelijk onderschat in kinderen die na een arousal (een kort waakmoment) zelfstandig weer terug in slaap weten te vallen (de self-soothers, lees daarover meer hier). De ouder/verzorger heeft dan simpelweg niet in de gaten dat het kind wakker is en zal dit daarom ook niet rapporteren. Dit zal overigens minder gelden voor samen slapende ouder-kind paren, omdat het waken dan sneller wordt opgemerkt.

Voor de praktijk betekent dit overigens niet dat je klakkeloos de bovengemelde gemiddelden kan aanhouden. Probleem daarbij is dat de doorsnee ouder/verzorger niet beschikt over een actigraaf en dus de slaap van hun kind niet op die manier kan meten. Ander probleem is de individuele variatie. Het blijft feit dat dit gemiddelden zijn met een grote range. De ene baby/dreumes kan met minder slaap functioneren en de ander heeft meer nodig. 

Wil je mij volgen?

Like en volg me op FacebookInstagram en abonneer je op de nieuwsbrief hieronder. Geen spam, enkel de nieuwe blogs boordevol tips en informatie rondom slapen en opvoeding.

Is deze blog interessant voor iemand die je kent? Deel deze blog gerust met anderen. Zie de buttons voor delen onderaan de blog.

Slaap Zoet Consuela Hendriks Gz-psycholoog Orthopedagoog Droomritmecoach Slaapcoach

Over de auteur

Consuela Hendriks is BIG-geregistreerd GZ-psycholoog, orthopedagoog en gecertificeerd slaapcoach. Ze is bijna 20 jaar werkzaam in de geestelijke gezondheidszorg. Met haar jarenlange ervaring in haar praktijk voor psychologische en pedagogische hulpverlening, diagnostiek en 1e en 2e lijnsbehandeling voor kinderen, jongeren en jongvolwassenen heeft zij veel gezinnen mogen ondersteunen bij ontwikkelings- en opvoedingsvraagstukken, waaronder slaapproblematiek. Haar expertise en ervaring ligt niet alleen op het gebied van zich 'normaal' ontwikkelende kinderen maar tevens op het gebied van kinderen met ontwikkelingsstoornissen. Klik op de foto om meer te lezen over Consuela Hendriks.

Referenties:

Ceratto, S., Dalmasso, P., Miniero, R., Cordero Di Montezemolo, L., & Savino, F. (2017). Comparison between actigraphy and parental reporting for sleep assessment in hospitalized infants. Minerva pediatrica.

Del-Ponte, B., Xavier, M. O., Bassani, D. G., Tovo-Rodrigues, L., Halal, C. S., Shionuma, A. H., … & Santos, I. S. (2020). Validity of the brief infant sleep questionnaire (BISQ) in Brazilian children. Sleep medicine, 69, 65-70.

Gaylor, E. E., Goodlin-Jones, B., & Anders, T. F. (2001). Classification of young children’s sleep problems: A pilot study. Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry, 40(1), 61–67.

Keener, M. A., Zeanah, C. H., & Anders, T. F. (1988). Infant temperament, sleep organization, and nighttime parental interventions. Pediatrics, 81(6), 762–771.

Simard, V., Bernier, A., Bélanger, M. È., & Carrier, J. (2013). Infant attachment and toddlers’ sleep assessed by maternal reports and actigraphy: Different measurement methods yield different relations. Journal of Pediatric Psychology, 38(5), 473-483.

Quante, M., Hong, B., von Ash, T., Yu, X., Kaplan, E. R., Rueschman, M., … & Redline, S. (2021). Associations between parent-reported and objectively measured sleep duration and timing in infants at age 6 months. Sleep, 44(4), zsaa217.

Bron foto: Pexels

Delen: