Blog Slaap Zoet Peuterslaap

Hoeveel slaap is normaal voor een peuter?

Ouders/verzorgers maken zich vaak zorgen over of hun peuter wel genoeg slaap krijgt. Daarom een blog specifiek over deze leeftijdscategorie. Hoeveel slaap is normaal voor een peuter?

Methodologische problemen

Het probleem bij de gemiddelden die vaak geadviseerd worden is dat het onderzoek betreft waarbij niet de daadwerkelijke slaaplengte is gemeten maar de perceptie van de ouder/verzorger. Er wordt daarbij door de ouder/verzorger geschat hoe lang het kind heeft geslapen. Ouderrapportage is echter niet betrouwbaar. Slaapduur wordt veelal overschat, terwijl het aantal keer nachtwaken juist wordt onderschat; een kind wordt vaker wakker zonder de ouder/verzorger te signaleren, en dit wordt niet gerapporteerd. Met andere woorden: ouders/verzorgers vertellen dat hun kind langer slaapt dan het daadwerkelijk doet en minder vaak wakker wordt dan het daadwerkelijk doet. Ouderrapportage is betrouwbaarder bij gezinnen die samen slapen, simpelweg omdat de ouder/verzorger het slaap- en waakgedrag van hun kind beter opmerkt.

Als je dan afgaat op die geadviseerde gemiddelden, en je hebt een kind dat een slaapbehoefte heeft die lager ligt, is dit het recept voor problemen rondom bedtijd, gebroken nachten of vroeg waken.

Tijd om dus wat onderzoek te ontrafelen waarbij betrouwbaardere meetmethoden gebruikt werden.

Hoeveel slaap is normaal voor een peuter?

National Sleep Foundation

The National Sleep Foundation (Hirschkowitz et al., 2015) geeft als aanbeveling een slaapduur een range van 10-13 uur slaap per etmaal. Maar, een slaapduur van 9 of 10 uur, of juist 15 of 16 uur achten zij ook passend. De National Sleep Foundation geeft deze aanbeveling na ‘stemming’ door een multidisciplinair expertpanel, gebaseerd op een evaluatie van gepubliceerde wetenschappelijke studies (312 studies) op het gebied van slaap en gezondheid.

The National Sleep Foundation geeft ook aan dat het van belang is te onthouden in de gebruikte literatuur vaak geen onderscheid gemaakt wordt tussen ‘tijd in bed’ en werkelijke slaaptijd. De werkelijke slaaptijd is meestal minder dan de tijd in bed, wat zorgt voor hogere schattingen van de slaapduur. Kortom, de variatie in de aanbevolen range is groot, waarbij een totale slaaphoeveelheid van 9 uur per etmaal ook nog heel normaal kan zijn.

Galland et al. (2012)

De gemiddelden die Galland et al. (2012) rapporteren zijn gebaseerd op een systematische review van de wetenschappelijke literatuur. Data in de studies die werden geëvalueerd werden geëxtraheerd uit vragenlijst- of dagboekgegevens uit 34 in aanmerking komende studies. Tijdens de gegevensextractie werden studies die alleen actigrafische gegevens bevatten uitgesloten vanwege beperkte gegevens voor een meta-analyse. Het betreft hier dus ouderrapportage. Voor 2 en 3 jarigen werd een gemiddelde slaapduur gevonden van 12.0 uren (range 9.7-14.2)

Paavonen et al. (2020)

Paavonen et al. (2020) rapporteren in een studie (950 kinderen van 24 maanden) dat 2-jarigen gemiddeld 11 uur en 54 minuten per etmaal slapen, gemiddeld 10 uren ’s nachts en 1 uur en 54 minuten overdag. Deze bevindingen zijn gebaseerd op informatie vanuit vragenlijsten. Het betreft dus ouderrapportage.

Hoyniak et al. (2019)

Een studie uit 2019 (Hoyniak et al., 2019) bekeek de slaap van 420 kinderen van 30 maanden oud die een jaar lang gevolgd werden. Dit gaf data voor de leeftijden van 30 (N=420), 36 (N=324) en 42 (N=276) maanden), dus voor 2½, 3 en 3½ jarigen.  Door middel van actigrafie werden gegevens verzameld. Actigrafie is betrouwbaarder dan ouderrapportage. Het kind draagt dan een actigraaf (een soort horloge om pols of enkel) dat het rust- en activiteitenpatroon meet op basis van geregistreerde bewegingen. Resultaten waren als volgt:

Slaap Zoet™ scroll →   
LeeftijdAantal keer nachtwaken (> 5 minuten)Langste wakkere periode (minuten)Gemiddelde bedtijd
versus
Tijd in slaap
Gemiddelde totale slaapduur (24 uur)Gemiddelde totale tijd in bed doorgebracht
versus
Gemiddelde tijd in slaap (uren)
30 maanden
(2 ½ jaar)
4,7231,1820:52
-
21:30
9 uur en 42 minuten (581,96 min)10 uur en 25 minuten (624,48 min)
-
8 uur en 11 minuten (490,81 min)
36 maanden
(3 jaar)
4,1925,7720:57
-
21:35
9 uur en 44 minuten (584.37 min)10 uur en 26 minuten (626,11 min)
-
8 uur en 26 minuten (506,01 min)
42 maanden
(3 ½ jaar)
4,0623,8920:57
-
21:33
9 uur en 43 minuten (583.18 min)10 uur en 22 minuten (621,76 min)
-
8 uur en 31 minuten (510,54 min)
scroll →© Slaap Zoet™

Conclusies

Conclusies die hieruit getrokken kunnen worden zijn:

  • Kinderen tussen de 2 ½ en 3 ½ jaar worden gemiddeld meer dan 4 x per nacht wakker (langer dan 5 minuten).
  • Een wakkere periode van 23 tot 31 minuten is gemiddeld in deze leeftijdsrange.
  • Bedtijd is gemiddeld iets voor negenen maar de tijd dat een peuter daadwerkelijk slaapt is gemiddeld rond half 10.
  • Peuters brengen gemiddeld zo’n kleine 10 ½ uur door in bed tijdens de nacht (slapend + wakend).
  • De gemiddelde nachtslaap van peuters (daadwerkelijk in slaap) is zo’n 8 ½ uur bij 3 ½ jaar, en minder bij 2 ½ jaar, namelijk 8 uur en 11 minuten. Dat de nachtslaap bij jongere kinderen minder lang is komt door meer dagslaap. Vaak hebben kinderen op die leeftijd nog een (langer) dutje overdag.

Dus…

Gemiddelden die komen uit (review) studies gebaseerd op ouderrapportage vallen hoger uit dan gemiddelden gebaseerd op actigrafie. Vaak wordt de slaapduur van kinderen overschat en slapen kinderen minder dan die schatting. Als dit niet erkend wordt kan dit zorgen voor onnodige zorgen, frustratie en strijd bij zowel ouder/verzorger als kind. Natuurlijk gaat het altijd weer om die enorme variatie, waarbij er kinderen zijn die ontzettend veel slapen en kinderen die met veel minder slaap kunnen, en de middenmoot die in de ‘tabelletjes’ past. Laten we oog blijven houden voor de individualiteit van het kind, zijn ontwikkeling, behoeften en eigenheid en laten we niet klakkeloos afgaan op de ‘geadviseerde’ schema’s en tabellen.

Wil je mij volgen?

Like en volg me op FacebookInstagram en abonneer je op de nieuwsbrief hieronder. Geen spam, enkel de nieuwe blogs boordevol tips en informatie rondom slapen en opvoeding.

Is deze blog interessant voor iemand die je kent? Deel deze blog gerust met anderen. Zie de buttons voor delen onderaan de blog.

Slaap Zoet Consuela Hendriks Gz-psycholoog Orthopedagoog Droomritmecoach Slaapcoach

Over de auteur

Consuela Hendriks is BIG-geregistreerd GZ-psycholoog, orthopedagoog en gecertificeerd slaapcoach. Ze is bijna 20 jaar werkzaam in de geestelijke gezondheidszorg. Met haar jarenlange ervaring in haar praktijk voor psychologische en pedagogische hulpverlening, diagnostiek en 1e en 2e lijnsbehandeling voor kinderen, jongeren en jongvolwassenen heeft zij veel gezinnen mogen ondersteunen bij ontwikkelings- en opvoedingsvraagstukken, waaronder slaapproblematiek. Haar expertise en ervaring ligt niet alleen op het gebied van zich 'normaal' ontwikkelende kinderen maar tevens op het gebied van kinderen met ontwikkelingsstoornissen. Klik op de foto om meer te lezen over Consuela Hendriks.

Referenties:

Galland, B. C., Taylor, B. J., Elder, D. E., & Herbison, P. (2012). Normal sleep patterns in infants and children: a systematic review of observational studies. Sleep medicine reviews16(3), 213-222.

Hirshkowitz, M., Whiton, K., Albert, S. M., Alessi, C., Bruni, O., DonCarlos, L., … & Hillard, P. J. A. (2015). National Sleep Foundation’s sleep time duration recommendations: methodology and results summary. Sleep health1(1), 40-43.

Hoyniak, C. P., Bates, J. E., Staples, A. D., Rudasill, K. M., Molfese, D. L., & Molfese, V. J. (2019). Child sleep and socioeconomic context in the development of cognitive abilities in early childhood. Child development90(5), 1718-1737.

Paavonen, E. J., Saarenpää-Heikkilä, O., Morales-Munoz, I., Virta, M., Häkälä, N., Pölkki, P., … & Karlsson, L. (2020). Normal sleep development in infants: findings from two large birth cohorts. Sleep medicine69, 145-154.

Bron foto: Juan Encalada on Unsplash

Delen: